Ko te reo Māori i runga i tēnei whārangi he whakamāoritanga ā-mīhini i whakapau kaha ai, kāore anō kia arotakihia e te tangata whenua. Ka powhiritia ngā whakatikatika.
Tier 3 · Guard & build3.415 min

Te kōwhiringa rangatira — ko wai te rangatira o te rorohiko, ko wai ngā ture

Looking up through a nīkau palm canopy, sunlight coming through the frondsAgents at Work — CC BY 4.0

Kua hanga e koe tētahi māngai. Anei tētahi pātai kāore rawa te hanga i pātai atu ki a koe:kei runga i te rorohiko a wai e rere ana, ā, kei raro i ngā ture a wai ō raraunga i reira?

Mō te nuinga o te tangata, ko te whakautu pono, "nō tētahi kamupene tino nui, kei tētahi atu whenua, i raro i ngā ture o taua whenua" — ā, kāore rātou i whakaaro ki tēnei, nā te mea ka mahi noa te taputapu. Ko tēnei akoranga he mea whakaaro ki tēnei take, nā te mea mō ētahi mahi a tētahi māngai, ka huri te whakautu i ngā mea e tika ana kia hanga e koe.

Ko te whakawhitinga, i kī tika

He tūturu te whakawhitiwhiti i konei, ā, kāore te whakapae kē e āwhina ana i tētahi.

Ehara hoki i te mea kotahi te "whakautu tika." Ko te take kia whiriwhiri koe mō tētahi take, kia hāngai ki ngā mea e pā ana te kaiwhakahaere — arā ko te Tūāpapa 3, te hiranga o te AI i te turanga, e whakamahia ana ki ngā hanganga, ehara i ngā tohutohu.

Me toa te tiaki i ngā wā e tika ana

Whakamātauria anō mā te pātai raraunga nō te Tīra 1. Ko te nui ake o te pa a te kaiārahi ki ngā pārongo whaiaro o ētahi atu — ngā kaitono, ngā tūroro, ngā mema, whānau — ko te taumaha ake o te taha tiaki o te whakawhitinga. He whakautu ngoikore te "He māmā ake i runga i te taputapu tūmatanui" ina ko te mea e whāngai ana koe he kohinga oranga o ētahi atu, e tiakina ana i raro i te whakawhirinaki.

Koinei hoki te wāhi ka mutu ai te noho ā-hinengaro o te herenga te Tiriti. Mēnā ka pa tētahi kaiwhakahaere ki ngā pārongo mō, nā rānei Māori — ngā tāngata takitahi, whānau, hapū, iwi — ehara te pātai mō te hanganga me te mana whakahaere a wai i tētahi tuhipoka hangarau noa iho; he herenga rangatiratanga raraunga tēnei (ka whakakī tika i tēnei te Pae 4). Ko te tuku puku a tētahi māngai i aua raraunga ki tāwāhi ki tētahi tauira tūmatanui, koinei tonu te whakataunga kāore e tika kia mahia hei taunoa.

Te tauira kotahi, he turanga rerekē

Ko te rongo pai, kāore he mea i ako koe e huri ana. Ko te tauira hanga i te akoranga whakamutunga — te whānuitanga, ngā paearu, ngā here haumaru, te whakamātautau — he rite tonu ahakoa ka whakahaere te tauira i runga i tētahi taputapu tūmatanui, i runga rānei i te hanganga rangatira. Kāore te hoahoa o te māngai e aro ki te wāhi e tū ai te wetewete. Nō reira, ehara te kōwhiringa rangatira i te pūkenga rerekē; he māngai kotahi tonu tēnei, ā, kei runga ōna waewae i te whenua e whakahaere ana koe.

Koinei te ahunga e tohu ana tō mātou ake mahi — hei mutunga rangatira o tēnei whānuitanga te Village: he momo ētahi atu kaiārahi anō, e rere ana i runga i ngā hanganga kei raro i te mana whakahaere o Aotearoa me Ūropi, kaua ki tāwāhi. He tika te kī he hou ake, he mārō ake hoki taua pito o te whānuitanga i ngā taputapu tūmatanui kua whakapaipai; he tīmatanga te whakaaturanga, ehara i te mea kua oti. Engari ko te take i tū ai, ko tēnei tonu te akoranga: kia kore ai e tohu te "tiaki mana" kia "kāore he kaiārahi."

Te nekehanga hanga

Mō te kaiwhakahaere ka hanga e koe, pātai i te pātai kāore rawa te taputapu e pātai:

I ētahi wā, ko te taputapu tūmatanui te whakautu, i tīpakohia me te mōhio. I ētahi wā, ko te hanganga rangatira, nā te mea he mea nui ake te tiaki i te whakapaipai mō ēnei raraunga. Ko te whakautu hē, ko tērā kāore koe i whiriwhiri i te ao tūturu.

Whakaarohia te māngai ka hanga e koe. Mēnā ka pā ohorere ngā ture o tētahi atu whenua ki āna raraunga āpōpō — ka kitea e ngā mana whakahaere o reira, i raro i ā rātou ture — ka pōuri koe? E whakaatu ana tō whakautu kei hea tēnei māngai motuhake i te pito o te whānuitanga.

Ā muri ake

Taumata 4: te whakamahi i te māngai, te mātakitaki i a ia e rere ana, te ture e whakahaere ana i a koe, me ngā haepapa kei a koe ki ngā tāngata kei tua atu.

Mā te tohu i tēnei akoranga kua oti, ka tiakina tō ahunga whakamua i runga i tēnei pūrere — kāore he pūkete, kāore he aroturuki.

I tohaina noa, i runga i te ngākau pono. Mēnā he whai painga, ka tino whakamanahia he koha hei tautoko i ngā utu whakawhanake me ngā utu whakahaere.

Tukua he koha →

He whaihua? Tiritiria tēnei akoranga ki tētahi hoa mahi.