Te reo Māori on this page is a best-effort, machine-assisted translation, not yet reviewed by tangata whenua. We welcome corrections.
Wāhanga5 Whaiaronga30–40 meneti

Te rekoata: haina, whakamana, whakawhitiwhiti

Ko ngā mea katoa i hangaia e ngā wāhanga whakamutunga e whā — te tono kua raka, te whiriwhiringa whai whakaaro, te pōti whakautu e whā, te whakahe ā-tuhi — ka mutu hei kotahi: he rekoata. Ka kapi tēnei wāhanga whakamutunga i ngā mea e whakaurua ana ki taua rekoata, me pēhea te huna kia kitea ai ngā whakarerekētanga i roto i te reo māmā, me pēhea e taea ai e te tangata katoa te whakamana me te kore hononga ki tētahi atu mea, me pēhea hoki te whakamōhio i te hua me te kore huna i ngā wāhanga uaua ki te pānui.

I te mutunga o tēnei wāhanga, me āhei koe ki te whakahiato i tētahi pūrongo whakatau katoa, ki te whakamārama i te hiri ki tētahi mema ruarua, me te kore e whakamahi i tētahi rārangi pāngarau, ki te ārahi i tētahi tangata i roto i te whakamana ā-tinana, me te whakautu i tētahi wero ki tētahi whakatau o mua i runga i te huarahi tika — mā te pūrongo anake, kaua rawa e whakatika i taua pūrongo.

Kāore koe e hiahia ana ki a mātou mō tēnei. He tawhito te tikanga whakawhirinaki kei te pūtake o tēnei wāhanga: ko ngā meneti hui e pānuitia ana i te mutunga o te hui, ka whakatikahia e te hunga i te rūma, ka hainatia anō e rua tāngata kāore i ngā wā katoa e whakaae ana, ā, ka puritia kia taea e ngā mema te tirotiro. He rōpū e mahi pono ana i tēnei, kua whai kē i te nuinga o ngā akoranga o tēnei wāhanga. Ko tā te hiri e tāpiri ana,he mea mārama ka whakarerekēhia te rekoata — kāore e taea te whakarerekē i te huna — ā, ka kawea — ka whakamana te kape i ngā wāhi katoa, ki te tangata katoa, ahakoa kāore te kaitiaki taketake i reira. Ko Village Assembly tētahi huarahi pai hei whiwhi i ēnei āhuatanga e rua; ehara ia i te puna o te whakawhirinaki. Ko te tikanga tērā.
Tirohia tēnei e tupu ana: ka mutu te whakaaturanga ki te hiri — kua hiritia te rekoata katoa o VA-2026-014, tae atu ki ngā amuamu, i roto i tētahi mahi kotahi, ā, kātahi ka whakamana i mua i a koe. Tirohia te wāhanga hiri, kātahi ka hoki mai kia kite he aha ngā mahi a ia wāhanga.

5.1 Ngā mea kei roto i te rēkōta kua huna

Ka oti te rēkōrā whakataunga ina taea e tētahi tangata kē, i muri i te rima tau, te hanga anō, ehara i te mea anake i whakatauhia, engari hoki i ngā mea i mōhio ai te rōpū me ngā tūraru i whakatakotoria i te wā i whakatauhia ai. E whā ngā wāhanga e hiahiatia ana, ā , kua huna tahi ēnei hei kotahi:

Ko ngā wāhanga e whā, kāore e taea te wehewehe
  • Te tono — te tuhinga taketake, ia whakarerekētanga, me te tuhinga whakarerekētanga whakamutunga i tukuna ki te pōti, kia kite ai te kaipānui i pēhea i whiwhi ai ngā kupu i tō rātou āhua whakamutunga.
  • Ngā kaituhi me te wā o ngā whakarerekētanga — ko wai i tuku ia panoni, āhea rānei, i mua i te katinga o te matapihi.
  • Te tatau — ngā tatau e whā katoa, tae atu ki ngā kore, me ngā kuaha e rua: te tau kōrum me ngā tatauranga pae.
  • Ngā whakahē — kupu-ā-kupu, kua tohua ngā kaituhi, kua rāngai, ā, me ngā kōwhiringa kua whakahuatia. E rua ēnei, katoa tonu, kei roto i te hiri kotahi me te whakaaetanga i whakahēhia e rātou.

Ko te kupu e mahi ana i te mahi kāore e wehewehea. He rekoata e noho ana te tatauranga i roto i tētahi kōnae, ā, kei tētahi atu kōnae ngā whakahē – he rua ngā rekoata ēnei, ā, i whakaatu te Wāhanga 4 i ngā mahi a ngā pūnaha kōnae ki tērā kāore i te hāneanea. Mā te huna i ngā wāhanga e whā hei kotahi anake, kāore he tangata e taea te whakahua i te whakaaetanga ā muri ake nei me te kore kawe tahi i ngā whakahē – ehara i te mea nā te mea kua aukatia, engari nā te mea ka puta mai pēnei te rekoata ā-tinana.

Tauira — VA-2026-014, kua hunaia. Kei roto i te pūrongo a Fernside te tono taketake a Ana; te tikanga mutunga a Marcus me te whakahou pōti-wāhanga e rua a Priya, ia mea me tōna kaituhi me te rā; te tuhinga whakahou whakamutunga i pānuitia anō i mua i te pōti; te tatau — 9 i whakaae, 3 i whakaae me ētahi āwangawanga, 2 i tū ki taha, 2 i whakahē, nō ngā mema 16 i pōti i roto i te 24, i tutuki te kōrum, ngā whakahē i raro i te pae kotahi-wāhanga-rima o te ture matua; me ngā whakahē a Elena rāua ko Ruth i ā rātou ake kupu, a Elena me tana kōwhiringa rārangi ā-tūao kua tāpirihia. Kotahi te hiri e kapi ana i te katoa. Kāore he putanga o tēnei rēhita e kī ana anake "kua whakaaetia".

5.2 Te huna, i roto i te reo māmā

E rua ngā hipanga o te huna, ā, kāore he take kia mōhio ki ngā pāngarau kia mārama.

Hipanga tuatahi: te tapumata. Ka whakaitihia te rēkōta katoa ki tētahi aho poto o ngā pūāhua — he tapumata e tohu ana mō tēnei rēkōta anake, kāore he atu. Ka noho tonu te rēkōta kia mārama te pānui; kāore he mea huna, he mea whakamunatia rānei. Kāore te tapumata e kati i te rēkōta. Ka mau tonu ia ki tōna wāhi.

Hipanga tuarua: te haina. Ka hainatia e te rōpū tauwhāinga tauira matimati ki tōna ake kī haina — ko te anga e kīia nei ko Ed25519, ahakoa kāore te ingoa i te mea nui pēnā i te āhuatanga e hoko ana. Ko te tauwhāinga tauira matimati kua hainatia te hiri, ā, kotahi te kōrero a ia: ko tēnei rōpū, e pupuri ana i tēnei kī, i tautoko i tēnei rekoata motuhake i tēnei wā tonu.

Ko te āhuatanga e hoko ana ia, ko tēnei: whakarerekēhia tētahi pūāhua, ahakoa kei hea, ka hinga te whakamana i te haruru. Hurihia te tatau amuamu mai i te 2 ki te 1. Whakangāwarihia tētahi kupu kotahi o te amuamu a Ruth. Tangohia tētahi tohu mutunga (full stop) i te tikanga mutunga o te rā o Marcus. Kāore e taurite anō te tapumata o te rekoata kua whakarerekētia ki tērā i hainatia e te rōpū, ā, kāore te whakamātautau e whakaiti, e whakatūpato huna rānei — ka hē, ka kitea, ia wā, mō te katoa e whakahaere ana.

Ngā kōrero matua
  • E whakaatu ana kua whakarerekēhia, ehara i te mea e ārai ana i te whakarerekē. Kāore e taea e tētahi hiri te aukati i tētahi tangata kia whakarerekē i tōna kape; engari ka whakarite ia kia kore e taea te whakapae ko te whakarerekētanga he tuhinga taketake.
  • Ka whakaatu te hiri i te pono, ehara i te mātauranga. He rēkōrda kua hiritia o tētahi whakataunga kino, he whakataunga kino tonu — kua tiakina tika, ā, koia tēnei e āhei ai te rōpū ki te ako i ngā akoranga.
  • Kāore he whakawhirinaki ki te tūāpapa e hiahiatia ana kia tirohia te hiri. Koinei te kaupapa matua o te wāhanga e whai ake nei.

5.3 Whakamana i waho o te whatunga: toru ngā hipanga, kāore he hononga ki tētahi

He rekoata e kore e taea te whakamana mā te pātai noa ki te hunga e tiaki ana; he tautoko noa iho tēnei. Kua hoahoatia te hiri kia mahi te tirotiro ahakoa kāore he hononga whatunga, mā ngā rauemi kei te rōpū anake.

Ngā hiko e toru
  • 1. Kaweake i te rekoata. He kōnae kotahi, i tangohia mai i te pātaka o te rōpū — he kape rānei i tukuna mai e tētahi mā īmēra, i tukuna rānei ki a koe i runga i tētahi puku USB. Ehara i te mea nui te puna o te kape; mā te whakamātautau e whakamōhio mēnā koia te mea tūturu.
  • 2. Puritia te kī tūmatanui a te rōpū. Kei a koe kē. He tokorua ngā kī a te rōpū: he kī tūmataiti mō te hainatanga, e tiakina ana, hei hainatanga anake; ā, he kī tūmatanui hei tirotiro anake. Ehara te kī tūmatanui i te mea huna — ka hoatu ki ia mema i te wā e uru ana, ka tāia ki te ture whakahaere, ā, ka taea te whakapiri ki te papa pānui. Ko tōna mahi katoa kia whānuitia te pupuri, nā te mea ko ia kape o taua kī he tangata anō e āhei ana ki te kite i tētahi tārua teka.
  • 3. Whakahaerehia te tirotiro i hea rānei. He rorohiko noa iho, kāore he pūkete, kāore he hononga — ehara i te tūmau o te rōpū, ehara i a Village Assembly, ehara i a mātou. Mēnā ka hāngai te rekoata me tōna hiri ki te kī tūmatanui, koinei te rekoata i hiritia e te rōpū, pūāhua mō pūāhua. Mēnā kāore, ehara. Kāore he hua tuatoru.

Tirohia ko wai kāore i ngā hipanga e toru nei: te kaihoko pūmanawa, te tūmau o te rōpū, te tangata i whakahaere i te hui. Kei te rōpū i whakatau i te take ngā taputapu hei whakamana i taua whakataunga — ā, pērā anō ki ia tangata katoa kua hoatu e te rōpū tana kī tūmatanui. Koinei te tikanga o te kupu "kawe" i te mahi tūturu: ka taea e tētahi mema o Fernside te whakaatu i te whakataunga o Poutū-te-rangi ki te kaunihera, ki tētahi kaiwhakarato pūtea, ki tētahi mema hou e ruarua ana, mā tētahi kape, i te papa whenua.

Hei tauira. I Whiringa-ā-nuku, ka pātai tētahi mema o Fernside i uru i Akuhata mēnā i tūturu ko te tikanga whakamutu wā he wāhanga o ngā mea i whakamanahia. Kāore he tangata e whakapae i runga i te mahara anake. Ka kawea e ia te rēkōta kua tukuna ki te kāinga, ka whakataurite ki te kī tūmatanui i roto i tana peke mema hou, ā, ka pānui i te tikanga a Marcus i roto i te tuhinga kua whakamana — me te whakatūpato a Ruth mō te whakawai wai i Huitanguru, ā, he taunakitanga kei reira mō Noema. I oti i a ia te whakamana i raro iho i te meneti kotahi, ā, kāore he tono ki te komiti.

5.4 Whakaputa ngātahi i te hua me te rerekētanga

Kua hunaia te rekoata; ināianei me whakamōhio atu ki te rōpū. Ka toro atu te ture o te tatau pono o Wāhanga 3 ki te pānui: ka haere tahi te hua me te whakahe i roto i te karere kotahi. Ehara i te mea ka tukuna te hua ināianei, ā, ka wātea ngā whakahe mēnā ka tonoa. Kotahi te pānui, ngā wāhanga e rua.

Hei tauira — te pānui Fernside. "I whakaaetia e VA-2026-014: 9 i whakaae, 3 i whakaae me ngā whakaritenga, 2 i tū wehe, 2 whakahē (16 i roto i te 24 i pōti; kua tutuki te kōrum; kei raro i te pae kotahi-wāhanga o te ture matua ngā whakahē). Ka haere tonu ngā mahi mō te moenga pēke kai i ngā rārangi 5–6, ā, ka mutu i te 30 o Mahuru — me whai whakatau hou te whakahou. Kua tuhia katoa ngā whakahē ki te whakatau: Elena, i runga i te mātāpono, me tētahi kōwhiringa rārangi ā-tūao i te rekoata; Ruth, i runga i te āheinga o te rārangi whakawai wai. Pānuitia te pūrongo kua huna i mua i te hui mahi." E whā ngā rerenga kōrero. Kāore he tangata i pānui i whakaaro i kotahi katoa te rōpū, ā, kāore he tangata i pātai.
Ngā kōrero matua
  • Ko te pānui i te hua me ngā whakahe ka pau i tētahi rerenga kōrero, ā, ka whiwhi i te haumaru kia haere tonu te whai wāhi a ngā kaiwhakahe. Ka noho ngā tāngata ki ngā rōpū e pūrongo tika ana i ā rātou rerekētanga.
  • Ehara i te hua te kī "Kua whakaaetia whānuitia"; he kupu āhua tēnei. Homai ngā nama e whā.
  • E tohu ana te pānui ki te rēkōrda kua huna, ehara i te mea hei whakakapi i taua rēkōrda — he whakarāpopoto te pānui, ā, i ako a Wāhanga 2 i ngā mea e tika ana kia whakaurua e ngā whakarāpopoto ki roto i te rūma.
Ngā kaupapa kōrero
  • Kimihia ngā pānui whakataunga e toru whakamutunga a tō rōpū. Ka taea e tētahi kaipānui te mōhio mēnā i whakahe tētahi?
  • Ko wai i tō rōpū e rongo ana i ngā hua mā tētahi atu — ā, he aha te putanga ka tae atu ki a rātou?

5.5 Ina weroa te whakataunga

Ākuanei, ka mea tētahi, "ehara tērā i tā mātou i whakaae ai" — rānei, he uaua ake, "i whakaae mātou, engari kāore e whai hua ana, ā, e hiahia ana mātou ki te wehe". Ka whiwhi ngā wero e rua i te nekehanga tuatahi kotahi, engari he rerekē ā rātou nekehanga tuarua.

Te kawa
  • Tuatahi, ka whakautu te pūrongo. Ka whakatau i te kī "ehara tēnei i tā mātou i whakaae ai" mā te pānui i te pūrongo kua whakamana, ehara mā te uiui i ngā mahara. Ka kī rānei te tuhinga i ngā mea e maumahara ana te kaiwhakapae, kāore rānei; ka mutu te tautohe i te wā e pānui ana.
  • Ka puta he whakataunga hou i te huringa hinengaro. Mēnā e tino hiahia ana te rōpū ki tētahi hua rerekē — kāore te whakaritenga e whai hua ana, i tika a Ruth, kua rerekē ngā āhuatanga — ko te huarahi he tono hou me tētahi pōti hou, ka matapaki, ka whakataua i raro i ngā ture kotahi, ā, ka tiakina hei rēkōta motuhake e tohu ana ki te rēkōta tawhito. Wāhanga 1 anō, me ngā pārongo pai ake.
  • Kāore te hiri e whakarerekēhia. Kāore e whakatikahia, kāore e whakapaipaihia, kāore e whakahou kia whakaata i ngā mea i "tino hiahia" ai te rōpū. He rōpū ka whakatuwhera i tētahi pūrongo kua hiritia kotahi, mō ngā take pai rawa atu, kua huri i ngā pūrongo katoa e mau ana i a ia — o mua, o ā muri ake rānei — hei tuhinga tuatahi. Ka noho kapi tonu te whakataunga tawhito i tōna āhua i hangaia ai; ka whakakapi te whakataunga hou i a ia i te tuwhera.
Hei tauira. Mehemea ka pērā te Hui-tanguru i ngā whakatūpato a Ruth, ā, e hiahia ana te rōpū kia whakaitia te moenga ki ngā rārangi e whā. Ko te mahi tika, ko te tuku a Ana — arā rānei ko Ruth, ko wai rānei — i tētahi tono whakarerekē e tohu ana ki a VA-2026-014, e kī ana i te amuamu rā-whakawātea a Ruth me ngā taunakitanga rārangi ingoa, ā, ka whai i te whiriwhiringa me te pōti whakaae pērā i ētahi atu tono. Kāore i paingia te rēkōrā o Poutū-te-rangi; kei te taha ake te rēkōrā hou; ka pānuitia te hītori o te rōpū i te āhua i puta ai: i whakatauhia āta, i whakatūpato motuhake, i whakahōutia i runga i ngā taunakitanga. Ka taea anake tēnei raupapa nā te mea kāore he tangata i "whakatika" i te rēkōrā tuatahi.

Tārua · Rārangi Tirotiro Tuhinga me te Whakamana

Whakahaerehia tēnei i mua i te whakamau, kotahi i te wā e whakamau ana, ā, ia wā ka weroa tētahi rekoata. I runga i te pepa, ko te tikanga o te kupu "kua whakamau" he pānuitia ki te reo teitei, kua whakatikahia, ā, kua hainatia anō e tētahi atu; he rite tonu ngā tirotiro.

A — I mua i te hiri: kua oti te rekoata?Kua oti
Kua tāpirihia te tuhinga whakahōutanga whakamutunga, i pānuitia anō i mua i te pōti
Te tono taketake me ia whakarerekētanga, me te kaituhi me te rā
Tātaritanga: kua tuhia ngā whakautu e whā katoa, tae atu ki ngā kore
I whakapuaki ngā kuaha e rua: te tatauranga quorum · ngā whakahē ÷ ngā pōti i whakawhiwhia ki te pae here o te ture matua
Ia amuamu kua tuhia ā-tūturu, kua whakawhiwhia ki tōna kaituhi, kua rā-whakawātea — kua whakauhia e tōna kaituhi
Ngā kōwhiringa kē i whakaurua ki ā rātou amuamu
B — Te hiriRēhita
Kua hunaia i te (rā) · e (ingoa/tūranga)
Kei hea ngā mema e kitea ai te kī tūmatanui (whārangi ture · papa pānui · pūranga mema hou)
Kei hea te rekoata kua kawea atu, ā, ko wai ka taea te tiki kape (katoa)
C — Whakawhitiwhiti kōreroKua oti
He pānui kotahi, ngā hua me ngā amuamu, me ngā nama e whā katoa
E tohu ana te pānui ki te rēkōta kua huna · i tukuna ki ngā mema katoa i te (rā)
D — Ki te weroWhakapūmau
Tuatahi, whakautua mai i te rekoata kua whakamanahia
He putanga rerekē = tono hou + pōti hou, e tohu ana ki tēnei rekoata
Kāore rawa e whakarerekēhia te tohu whakamanatanga — kāore he whakawātea, tae atu ki tēnei
Arotake āu ake

1. Kua whakarerekēhia tētahi kape o te rēkōta kua hunaia a VA-2026-014 e tētahi pūāhua kotahi — ināianei e 1 ana te tatauranga amuamu, kaua ko 2. He aha ka tupu ina ka whakamana tētahi tangata i taua rēkōta?

Kāore he manawaroa, kāore hoki he "iti". Ko te tapumata e tū ana mō te rekoata tika, pūāhua ki te pūāhua — ahakoa he iti rawa te panoni, ka puta he hapa e kitea ana mō te katoa e tirotiro ana. Ko taua kaha te take matua o te huna.

2. He mea huna te kī tūmatanui a te rōpū?

Ka wehea e te tokorua kī ngā mana: ka hainatia e te kī tūmataiti, ā, ka tiakina; ka whakamana te kī tūmatanui, ā, hei hora whānui. Mēnā ka noho te kī tūmatanui ki runga i tētahi tūmau whakahaere, ka whakakore i te whakamana ā-waho — nā te mea i hangaia te tirotiro kia taea te whakahaere i ngā wāhi katoa, ahakoa kāore he hononga.

3. I muri i ngā marama, e hiahia ana te nuinga o te rōpū ki tētahi hua rerekē, ā, ka tūtohu tētahi kia whakahou huna i te rēkoata kua huna kia hāngai ai. He aha te whakautu tika?

Ka whakaaetia ngā rōpū kia huri i ō rātou whakaaro — mā tētahi whakataunga hou, i runga i te pūrongo. Mā te whakatika, te muku rānei i tētahi hiri, ahakoa kotahi, ahakoa mā te whakaaetanga whānui, ka huri i ngā pūrongo katoa e puritia ana e te rōpū hei tuhinga tuatahi. Ka noho tonu te whakataunga tawhito i tōna āhua; ka whakakapi te hou i te mārama.

Ka oti te wāhanga, ka tiakina tō ahunga whakamua i runga i tēnei pūrere.